Av. Alper Kaan YILMAZ

İşçilik Alacakları Brütten Nete Çevirme ve Kesinti Oranları

İş hukuku davalarında mahkemeler, genellikle işçinin alacak kalemlerini (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, UBGT vb.) bilirkişi raporları doğrultusunda “brüt” tutarlar üzerinden hüküm altına almaktadır. Ancak, mahkeme ilamının icra takibine konu edilebilmesi için bu brüt tutarların yasal kesintiler yapılarak net tutarlara dönüştürülmesi zorunludur. Sayfamızın üst kısmında yer alan otomatik hesaplama aracı sayesinde, işçilik alacakları brütten nete çevirme işlemlerinizi güncel oranlarla saniyeler içinde ve hata payı olmadan gerçekleştirebilirsiniz.

Hangi Alacaktan Hangi Kesintiler Yapılır?

İşçilik alacaklarının türüne göre devlete ödenmesi gereken yasal kesintiler (SGK primi, Gelir Vergisi, Damga Vergisi) değişiklik göstermektedir. Yanlış bir kesinti oranı uygulamak, icra takibinde kısmi itirazlara ve vekalet ücreti kayıplarına yol açabilir. Temel alacak kalemlerindeki kesinti kuralları şunlardır:

1. Kıdem Tazminatı Netleştirme Formülü

İş sözleşmesinin kanunda belirtilen haklı nedenlerle sona ermesi durumunda ödenen kıdem tazminatı, yasal düzenlemeler gereği SGK priminden ve Gelir Vergisinden muaftır. Kıdem tazminatından yapılabilecek tek yasal kesinti Damga Vergisidir. 2026 yılı itibarıyla uygulanması gereken damga vergisi oranı binde 7,59‘dur. Brüt tutardan sadece binde 7,59 oranındaki kesinti düşülerek net kıdem tazminatı bulunur ve icra takibi bu rakam üzerinden başlatılır.

2. İhbar Tazminatı Netleştirme Formülü

Bildirim sürelerine uyulmaksızın iş akdinin feshedilmesi halinde ödenen ihbar tazminatı, kıdem tazminatından farklı bir vergilendirmeye tabidir. İhbar tazminatından SGK primi kesilmez; ancak %15 oranında Gelir Vergisi ve binde 7,59 oranında Damga Vergisi kesintisi yapılır. Kesintiler doğrudan mahkemenin hükmettiği brüt tutar üzerinden hesaplanarak düşülür.

3. Fazla Mesai, UBGT ve Yıllık İzin Alacakları

Fazla mesai, Ulusal Bayram ve Genel Tatil (UBGT) günleri ile kullandırılmayan yıllık ücretli izin alacakları, kanunen “ücret” niteliğinde sayılmaktadır. Ücret niteliğindeki bu alacak kalemlerinde işçilik alacakları brütten nete çevirme işlemi yapılırken en kapsamlı kesintiler uygulanır. Mahkemenin hükmettiği brüt tutardan öncelikle %15 oranında SGK İşçi Payı kesilir. Kalan tutar (matrah) üzerinden %15 Gelir Vergisi hesaplanır. Son olarak ilk brüt tutar üzerinden binde 7,59 Damga Vergisi kesilerek net alacağa ulaşılır.

İlamlı İcra Takiplerinde Brütten Nete Çevirmenin Önemi

İş mahkemesinden alınan gerekçeli karardaki tutarların doğrudan (brüt halleriyle) ilamlı icra takibine konulması, usul hukuku açısından büyük bir hatadır. İcra Müdürlükleri, alacak kalemlerinin brüt mü yoksa net mi olduğunu re’sen araştırmaz. Brüt tutar üzerinden açılan icra takiplerinde, borçlu işveren icra mahkemesine başvurarak takibin iptalini veya net tutara çekilmesini (şikayet yoluyla) talep edebilir. Bu durum takibin uzamasına, işlemiş faiz hesaplamalarının baştan yapılmasına ve alacaklı aleyhine yargılama gideri ile vekalet ücreti çıkmasına neden olur. İletişim

İşçilik alacakları brütten nete çevirme işleminin en kritik olduğu noktalardan biri de arabuluculuk aşamasıdır. Dava şartı veya ihtiyari arabuluculuk sürecinde taraflar bir miktar üzerinde uzlaştığında, düzenlenen “Anlaşma Tutanağı”nda belirlenen rakamın net mi yoksa brüt mü olduğu açıkça belirtilmelidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, tutanakta ödemenin “net” mi yoksa “brüt” mü olduğu konusunda bir açıklık yoksa, kural olarak bu rakamın brüt olduğu kabul edilmektedir.

Bu durum, özellikle işçi tarafı için ciddi bir hak kaybına yol açabilmektedir. Örneğin, tutanakta “100.000 TL ödenmesine” dair anlaşıldığında ve bu tutarın net olduğu vurgulanmadığında, işveren bu rakam üzerinden yasal kesintileri (SGK, Gelir Vergisi, Damga Vergisi) yaparak işçiye çok daha düşük bir ödeme yapma hakkına sahip olmaktadır. Eğer tutanak icra takibine konu edilecekse, takip öncesinde mutlaka profesyonel bir işçilik alacakları brütten nete çevirme hesabı yapılmalı ve icra emri bu doğrultuda düzenlenmelidir. Aksi takdirde, icra mahkemelerinde görülen şikayet davaları ile karşı karşıya kalınması kaçınılmazdır. Bu nedenle, hem arabuluculuk masasında hem de ilamlı icra süreçlerinde hesaplamaların hatasız yapılması, yargılama gideri ve karşı vekalet ücreti risklerini ortadan kaldıracaktır.